Насамрэч адметная падзея: сольны канцэрт Ірыны Дарафеевай ды ягоная трансьляцыя па БТ на працягу дзьвюх з паловай гадзінаў (19. ХІІ). На жаль, я глядзеў яго трохі не ад самага пачатку. Але з тых песень у ейным выкананьні, якія мне давялося паслухаць, толькі 3 (тры) былі на беларускай мове, а 15 (пятнаццаць) — на расейскай. Без камэнтару...

    Я і цяпер кажу сваім выхаванцам: адзінае, чым можна супрацьстаяць гэтай пануючай шэрасьці — гэта сваёй беларускай мовай. У мяне ў "Госьціцы" дзяўчынкі, таму я ім кажу: "Са зброяй вы ня выйдзеце, нават на мітынг ня пойдзеце, бо вы дзяўчаты, а там невядома як скончыцца, дык вылучайцеся хоць мовай". Я працую на БТ. Я тут можа адна з усяго трох-чатырох беларускамоўных. Але, працуючы на БТ, дзяржаўным тэлебачаньні, я ўсё раблю супраць дзяржавы — такой дзяржавы, якая ўсё робіць супраць мовы, мастацтва, культуры.

    Старшыня лукашэнкаўскай тэлерадыёкампаніі Рыгор Кісель без тлумачэньня прычынаў загадаў зачыніць газэту "Беларускае тэлебачаньне і радыё". Гэта была адзіная ў краіне газэта, дзе друкавалася праграма вяшчаньня дзяржаўнага радыё і адзіная ТВ-газэта, што выходзіла па-беларуску.

    Сёння на хвалях 105,5 FM распачало сваё вяшчанне Радыё Рацыя ў Беластоку" - прагучэла 29 снежня 1999 г. першая вестка беларускай радыёстанцыі ў Польшчы. Перадачы пайшлі гадзінныя, ад 16 да 17 гадзіны. У іх навіны па-беларуску, па-польску, музыка, фельетоны, гадавіны, літаратура ды шмат-шмат чаго іншага.
    Захады аб стварэнні беларускамоўнай радыёстанцыі ў Беластоку цягнуліся сама менш год часу. Прашэнне пра канцэсію на вяшчанне было фармальна пададзена ў Краёвую раду радыёвяшчання і тэлебачання ў пачатку 1999 г. Навосень гэтага ж году Краёвая рада выдзеліла частотнасці. Пайшла арганізацыйная праца па стварэнні радыёцэнтра ў Беластоку - знаходзіцца ён цяпер па вул. Цеплай 1. Супрацоўнікі радыёстанцыі набіраліся на конкурснай аснове. Усіх іх каля дзесятка чалавек.
    Радыёстанцыяй "Рацыя" кіруе суполка з такою ж назвай, большасць удзелаў у якой мае Беларускі саюз у Рэчы Паспалітай. Прадстаўніком Саюза ў радзе суполкі з’яўляецца Алег Латышонак. Ён у першым выпуску звярнуўся да слухачоў, кажучы, што гісторыя ўзнікнення радыёстанцыі - гэта гісторыя змагання. Нешта ў гэтым ёсць, бо ўсе мы памятаем, што "Рацыю" асудзілі і засудзілі яшчэ да выхаду ў эфір першай радыёперадачы. Даказвае гэта толькі, што кожная беларуская незалежная ініцыятыва ў Польшчы ўспрымаецца з некаторай (мякка кажучы) істэрыкай - перш за ўсё, з боку асоб, якія ў іншых кантэкстах гатовы біцца ў грудзі - "таксама беларус". Можна толькі мець надзею, што выхад перадач у эфір канчаткова скарэктуе ўсякую паклёпніцкую міфалогію, а перадачы будуць ацэнены адзіным верагодным суддзёю - слухачамі.

    На БТ вельмі мала прафесіяналаў, на жаль. У мяне вельмі шмат прэтэнзій да нашых вядучых: па мове, па гутарцы, па культуры паводзін. [...] Магу сказаць, што з адыходам дыктараў згубілася чысціня беларускай мовы, і тое, што без жывой канкурэнцыі, а менавіта без альтэрнатыўнага канала добрага тэлебачання не будзе.

    Па звестках абласнога ўпраўлення адукацыі, у класах з беларускай мовай навучання на Віцебшчыне займаюцца 52300 дзяцей, што складае 26% ад агульнай колькасці вучняў. Большасць беларускамоўных школ - сельскія, сярод якіх шмат малакамплектных.
    Калі гаварыць аб першых класах, то ў сёлетнім навучальным годзе вучыцца на роднай мове пачалі ад 60% да 70% вучняў у Глыбоцкім, Докшыцкім, Мёрскім, Расонскім, Ушацкім, Шаркоўшчынскім, Шумілінскім раёнах і значна менш ад 30% да 45% - у Аршанскім, Лепельскім, Чашніцкім, Верхнядзвінскім.
    Што тычыцца гарадоў, то тут вельмі трывожная сітуацыя. У Оршы, напрыклад, сёлета не створана ніводнага беларускага класа, а ў Віцебску па-беларуску ў першых класах вучыцца толькі 1,4% дзяцей. Між тым, як сведчаць звароты ў ТБМ, значна больш бацькоў жадаюць, каб іх дзеці атрымалі беларускамоўную адукацыю.

    Беларуская мова амаль цалкам зьнікла з паштовак, капэртаў,тэлеграмных блянкаў ды іншай прадукцыі Міністэрства сувязі краіны.[...] Прычым, няма ня тое што разнастайных па аздобе, фармату, тэкставым зьмесьце, няма навогул паштовак на беларускай мове. [...]
    Некалькі месяцаў таму сакратарыят ТБМ зьвярнуўся ў Міністэрства сувязі з просьбаю забясьпечыць усе паштовыя аддзелы неабходнымі блянкамі на дзяржаўнай беларускай мове.
    У сваім адказе на гэты зварот намесьнік міністра спадар Малочка адказаў, што пры падрыхтоўцы блянкаў паштовыя прадпрыемствы кіраваліся артыкулам 28 Закону Рэспублікі Беларусь "Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь", згодна зь якім надпісы могуць выконвацца "на расейскай або беларускай мове". А таму, маўляў, напісалі па-расейску, аніякіх законаў не парушалі і нічога папраўляць не зьбіраемся.
    Такая адмысловая лёгіка сувязістаў падпадае пад дзеяньне артыкулу 172 пункту 2 Кодэксу Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйнай адказнасьці, палічылі "ТБМ-аўцы", ды нагадалі пра гэта спадару Малочку.
    Аднак той стаіць на сваім. "Аніякіх перашкодаў ды абмежаваньняў жыхарству пры карыстаньні ім дзяржаўнымі мовамі прадпрыемствы паштовай сувязі не ствараюць", – заяўляе спадар Малочка ў сваім наступным лісьце ў ТБМ. Там жа ён піша, што на беларускамоўную прадукцыю Міністэрства сувязі ня мае сродкаў. [...]
    На зварот ТБМу старшыня Канстытуцыйнага суду спадар Васілевіч паведаміў, што ягоная ўстанова накіравала ва ўрад краіны прапанову аб падрыхтоўцы ўказаньня дзяржаўным ворганам, прадпрыемствам, установам, арганізацыям ды грамадзкім аб’яднаньням аб неабходнасьці ўжываньня афіцыйных блянкаў на абедзьвюх дзяржаўных мовах. [...]
    На прапанову ТБМ выпусьціць сёлета паштоўку ды капэрту з адмысловай маркаю, прысьвечаных 160-годзьдзю з дня нараджэньня клясыка беларускае літаратуры Францішка Багушэвіча, намесьнік міністра спадар Малочка паведаміў, што прапанова гэтая ягоным ведамствам не падтрыманая.

    Ужо трэці месяц дзейнічае ў Докшыцкім раёне распараджэнне райвыканакама "Аб прапарцыянальнай падрыхтоўцы нарматыўных прававых актаў на рускай і беларускай мовах". Згодна з гэтым рашэннем, не толькі ўнутры апарата мясцовай улады, але і на ўзроўні прадпрыемстваў, гаспадарак, арганізацый, сельвыканкамаў шмат якая дакументацыя ў справаводстве вядзецца па-беларуску. У прыватнасці на роднай мове афармляюцца кадравыя прызначэнні, дакументы па перадачы правоў кіравання маёмасцю, прадстаўленні да ўзнагароджанняў, размеркаванні грашовых сродкаў і ішыя важныя пытанні для бягучай дзейнасці.

    Фрагменты інтэрв’ю Марыны Бахаравай з настаяцелем Св. Петра-Паўлаўскага сабору пратаіярэем Георгіем Латушкам:
    - Беларусаў, якія хочуць маліцца ў праваслаўным храме па свойму, меншасць?
    - Так, згодзен. Але трэба заўважыць, што яны неяк мусова выціснуты з царквы агрэсіўна настроенымі людзьмі. Ваяўніча не прымаецца многімі беларуская гаворка ў храме; колькі разоў людзі казалі пра тое, што пытанне ці фраза па-беларуску выклікаюць абурэнне: "А вы не можете нормально разговаривать?!"
    - А ці можна ўхіліцца ад гэтых непаразуменняў перакладам асноўных трэб, чытаннем пропаведзі на беларускай мове, але не закранаць цэнтр царкоўнага жыцця – літургію?
    - На жаль вельмі далёка зайшло супрацьстаянне і час рабіць больш рашучыя крокі. Калі б не было такой непрыязнасці рускамоўнай большасці, то і праблемы не было б і працэс перакладу не трэба было б паскараць. Але людзі, для якіх беларуская – родная мова, хочуць адчуць, што яны не чужыя ў царкве, што царква для іх не мачаха[...]
    - Ці няма якіх-небудзь палітычных уплываў на працэс перакладу праваслаўнага багаслужэння на нацыянальную мову?
    - Ніколі не было. Цяперашні ўрад зусім не папракнеш у навязванні беларускай мовы. Ні ў царкве, ні наогул…

    То, что делает Лукашенко и его режим, направлено на ликвидацию, на полную ликвидацию, так сказать, этой суверенности (Беларусі - заўв. склад.). И если бы только в этом состоял смысл этой акции (стварэння саюза Расеі і Беларусі - заўв. склад.). Но, кроме того, он ведь под этим предлогом ликвидирует национальную культуру, национальную литературу, национальный язык. [...]
    Еще этой интеграции не произошло, но я вижу, как уничтожается, удушается белорусская национальная культура. И это делается планомерно, самым циничным образом. Потому что культурой в Белоруссии заправляют бывшие советские полковники, и естественно, у них выучка - советская, коммунистическая. И вообще, весь менталитет этого режима - коммунистический.